Respect voor de leerkracht

Er is een leerkrachtentekort, dat werd ondertussen voor iedereen duidelijk. Hoe dat tekort is ontstaan en vooral, wat we daaraan kunnen doen, is minder duidelijk. 1 van de oorzaken zou het (vaak foutieve) beeld kunnen zijn dat de maatschappij heeft (of lijkt te hebben) over ons Vlaamse onderwijs. En daar wil ik efkes iets over zeggen.

Zodra er op sociale media een bericht komt over het onderwijs, staan de commentaarvakken vol. Vol van vaak negatieve, denigrerende, beschuldigende en nog vaker foutieve opmerkingen. Ik heb me daar heel lang niets van aangetrokken: commentaarvakken worden meestal ingevuld door de haters en de klagers. Wie content is, voelt niet de behoefde om hier iets over te schrijven. (Waar ik mezelf, bij deze, uiteraard ook schuldig aan maak.) Mensen die Een Mening hebben over het onderwijs denken dat ze specialist ter zake zijn omdat ze zelf onderwijs hebben gekregen en/of omdat ze kinderen hebben in het onderwijs. Dat is een beetje zoals denken dat je veel afweet van loodgieterij omdat je een wc in huis hebt. Een wat kromme vergelijking, maar je begrijpt wat ik bedoel. Tijdens de coronacrisis werd ook snel duidelijk dat de antivaxxers oververtegenwoordigd waren op sociale media, terwijl het gros van de bevolking zich hierin niet herkende. Commentaarvakken lijken vaak een bepaald publiek aan te boren, en het leek me altijd een marginaal kleine groep te zijn die deze mening online ventileerde.

Ondertussen twijfel ik daar wat aan. Want waarom kiezen zo weinig jongeren nog voor het onderwijs? Is dat omdat ze thuis horen wat een klaploper de meester is, of dat de juf amper werkt en vooral veel te veel vakantie heeft? Want ach, die dooddoener ben ik grondig beu, die over de vakanties, en ook die over de weinige uren per week die leerkrachten zouden presteren (en een uur is maar 50 minuten daar hè).

Laat ik even een realistischer beeld schetsen van een klas in het lager onderwijs. Geen echt bestaande klas (ambtsgeheim en al) maar een fictieve maar realistische weergave van hoe een gemiddelde klas eruit ziet. We hebben in onze klas 22 leerlingen. 1 leerling heeft het syndroom van Down en heeft een beperkt IQ maar zit door het M-decreet (het toekomstige leermiddelen-decreet) toch in het gewone onderwijs. 2 leerlingen kunnen helemaal niet mee met de leerstof wegens een beperkt IQ maar doorverwijzing naar het buitengewoon vraagt een heel dossier en kan jaren duren. 2 leerlingen hebben autisme, en 1 van hen heeft daarbij ook ADHD. Er is nog een leerling met ADHD in de klas, 3 met dyslexie, eentje heeft dyspraxie, 2 komen uit een problematische thuissituatie en eentje heeft gedragsproblemen. En 3 weken geleden kwam er nog een vluchteling uit Oekraïne bij die uiteraard geen woord Nederlands spreekt. 

Je zou denken dat de juf (meesters zijn in de minderheid in het lager onderwijs) voor deze klas best wat hulp krijgt. Maar dat valt lelijk tegen: voor de leerling met Downsyndroom komt er 4 uur per week iemand helpen, de leerlingen met ASS krijgen 2 uren hulp per week en voor de anderstalige nieuwkomer is er voorlopig niemand gevonden die vrijwillig hulp wil komen bieden. De juf moet niet enkel de leerstof van haar leerjaar aanbieden aan deze klas, maar ook opdrachten aanbieden aan de kinderen die niet mee kunnen met deze leerstof, klasmanagement strak op orde houden, op de gang babbeltjes houden met de kinderen die het thuis moeilijk hebben, ervoor zorgen dat de rust bewaard wordt, een veilig klasklimaat scheppen, zorgen dat de anderstalige nieuwkomer Nederlands leert en (helaas) zowat alles wat ze doet documenteren.

Hopelijk begrijp je dat dit van een leerkracht heel wat skills, pedagogische en didactische vaardigheden vraagt. Niet iedereen kan dit zomaar. En daar knelt net het schoentje: door eender wie voor de klas te plaatsen, scherp je net de perceptie aan dat iedereen kan lesgeven. We maken ons daar als scholen zelf schuldig aan; in onze nood om iemand te vinden om voor de klas te staan, nemen we bijna alle personen aan die zich hiervoor aanmelden. Het is dat, of nog meer leerkrachten laten uitvallen wegens de hoge werkdruk en de onmogelijke taak om meer dan 1 klas tegelijk les te geven.

Wat de vakanties betreft, dat heb ik even voor je uitgerekend: als ik alle overuren (boven de 40 werkuren per week bedoel ik dan, uren van 60 minuten welteverstaan) bij elkaar tel die je 's avonds, in het weekend en tijdens vakanties presteert, kom ik al uit op een groot deel van de bestaande vakanties. De overuren van september tot december leveren iets meer dan 3 weken vakantie op, wat we ook hebben tegen januari. Op die manier zijn eigenlijk alle vakanties tijdens het schooljaar gewoon het opnemen van onze overuren. Uiteraard dekt dit niet de hele zomervakantie, maar die zouden we gedeeltelijk kunnen beschouwen als een compensatie voor de onbestaande extralegale voordelen. Tel daar dan nog 3 weken vakantie bij die de meeste mensen hebben (want de andere vakanties zijn immers overuren) en dan komt dat mooi overeen met de vakanties zoals ze nu bestaan.

Respect voor de job, dat zou mooi zijn. Zelf respecteer ik ook alle jobs en heb ik niet de pretentie te weten wat elke job precies inhoudt. Het zou mooi zijn als iedereen zo zou denken over andermans werk. Het zou jongeren kunnen aanmoedigen om ook in het onderwijs te stappen. Het zou fijn zijn als iedereen onderwijs beschouwt zoals wij leerkrachten het beschouwen: als een nobel, relevant, interessant en boeiend beroep. 

Dat wou ik efkes zeggen.